Czy można pić wodę z kranu za granicą? Przewodnik po krajach

Czy można pić wodę z kranu za granicą? Co mówią normy UE i WHO?

W 27 państwach Unii Europejskiej jakość wody przeznaczonej do spożycia regulują wspólne przepisy. Dyrektywa (UE) 2020/2184 z 16 grudnia 2020 roku zobowiązała państwa członkowskie do dostosowania krajowego prawa do 12 stycznia 2023 roku.

Przepisy określają dopuszczalne stężenia substancji chemicznych oraz wymagania mikrobiologiczne. Według norm WHO i UE w 100 ml wody pitnej nie mogą występować bakterie Escherichia coli ani enterokoki. Dopuszczalna wartość dla obu wskaźników wynosi 0.

Od 12 stycznia 2026 roku obowiązują również unijne wartości parametryczne dla wybranych związków PFAS. Limit dla sumy 20 określonych substancji wynosi 0,10 µg/l, a dla parametru PFAS ogółem 0,50 µg/l. Dopuszczalne stężenie bisfenolu A ustalono na 2,5 µg/l.

Kolejna zmiana dotyczy ołowiu. Do 12 stycznia 2036 roku państwa członkowskie muszą obniżyć jego dopuszczalne stężenie z 10 do 5 µg/l.

Wspólne normy nie oznaczają jednak identycznego składu wody w całej Europie. Poszczególne miasta korzystają z różnych ujęć, stosują odmienne metody uzdatniania i dostarczają wodę o różnej twardości.

Dlatego przed wyjazdem sprawdź nie tylko przepisy obowiązujące w danym kraju, ale również wyniki badań lokalnego wodociągu.

Europa Zachodnia: woda z kranu w Niemczech, Austrii i innych krajach

Woda z kranu w Niemczech należy do najlepiej monitorowanych w Europie. Raport niemieckiego Federalnego Urzędu Środowiska i Ministerstwa Zdrowia za lata 2020 do 2022 wykazał, że ponad 99% próbek z dużych stref zaopatrzenia spełnia wymagania sanitarne. Dla większości badanych parametrów zgodność wynosiła od 99,9% do 100%.

Oznacza to, że woda dostarczana przez niemieckie wodociągi publiczne jest zasadniczo zdatna do bezpośredniego spożycia. Nie należy jednak utożsamiać bezpieczeństwa mikrobiologicznego z niską twardością. Przykładowo berlińska kranówka jest wyraźnie twarda.

Równie korzystne wyniki odnotowują inne państwa Europy Zachodniej.

W Austrii blisko 100% wody pitnej w publicznej sieci pochodzi z chronionych wód podziemnych i źródeł górskich. Według danych AGES z 2024 roku nie wymaga ona chemicznego uzdatniania przed dostarczeniem odbiorcom.

W Szwajcarii około 80% wody pochodzi ze źródeł i studni głębinowych. Pozostałe 20% pozyskuje się z jezior. W większości kantonów woda trafia do kranów bez chlorowania.

Francuskie Ministerstwo Zdrowia podało w 2024 roku, że 98,1% mieszkańców ma stały dostęp do wody spełniającej kryteria mikrobiologiczne. W miastach powyżej 50 tysięcy mieszkańców wskaźnik osiągnął 100%.

W Anglii ogólna zgodność parametrów jakościowych wody wodociągowej wyniosła w 2024 roku 99,97%, a zgodność mikrobiologiczna 99,98%.

Wysokie standardy obowiązują również w Czechach, Danii, Norwegii, Szwecji i Finlandii. Przykładowo czeskie wodociągi uzyskały zgodność w ponad 99% próbek, natomiast w regionie Helsinek wskaźnik ten wyniósł 99,9%.

Południe Europy: woda z kranu we Włoszech, Hiszpanii i Portugalii

Woda z kranu we Włoszech jest zasadniczo bezpieczna w publicznych sieciach wodociągowych. Raport włoskiego Narodowego Centrum Bezpieczeństwa Wody z 2024 roku, obejmujący ponad 2,5 miliona analiz z 18 regionów, wykazał zgodność z wymaganiami sanitarnymi na poziomie 99,1%.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie miejscowości mają identyczne warunki. Według części źródeł w wybranych gminach prowincji Viterbo występowały lokalne ograniczenia związane z naturalnym arsenem, którego stężenie przekraczało 10 µg/l.

Podobna sytuacja dotyczy Hiszpanii. Woda z kranu w Hiszpanii osiągnęła w ogólnokrajowym monitoringu SINAC z 2024 roku ponad 99,5% zgodności próbek z wymaganiami jakościowymi.

Hiszpańska kranówka może jednak mieć charakterystyczny smak chloru. Przepisy RD 3/2023 przewidują stężenie wolnego chloru resztkowego od 0,2 do 1,0 mg/l.

Dla porównania WHO wskazuje, że wiele osób wyczuwa smak i zapach chloru już przy stężeniu od 0,2 do 0,3 mg/l. Sama obecność takiego posmaku nie oznacza więc, że woda jest niezdatna do spożycia.

W Portugalii wskaźnik Água Segura, określający udział bezpiecznej wody, wynosił w raportach za lata 2023 do 2024 od 98,84% do 98,86%.

Równie dobre wyniki dotyczą Aten. Według EYDAP woda pochodząca z czterech naturalnych rezerwuarów jest codziennie badana w akredytowanych laboratoriach i spełnia unijne normy zdatności do bezpośredniego spożycia.

Według części źródeł sytuacja może wyglądać inaczej na małych greckich wyspach, między innymi Santorini i Mykonos. Woda pochodząca z odsalania lub dostaw statkami bywa bezpieczna mikrobiologicznie, ale jej zasolenie i smak mogą przemawiać za wyborem butelkowanej.

Bałkany i Turcja: kiedy wybrać wodę butelkowaną?

Woda z kranu w Chorwacji jest monitorowana przez Chorwacki Instytut Zdrowia Publicznego. W miejskich wodociągach, między innymi w Zagrzebiu, Splicie i Dubrowniku, udział próbek spełniających wymagania wynosi ponad 96% do 98%.

W przypadku podróży poza duże miasta zwracaj uwagę na lokalne komunikaty. Nie należy automatycznie przenosić wyników badań jednego wodociągu na wszystkie miejscowości w kraju.

W Bułgarii według części źródeł kranówka w Sofii i Warnie jest bezpieczna, natomiast na terenach wiejskich mogą występować problemy związane ze stanem infrastruktury. W niektórych gminach straty wody w starych rurociągach sięgają 50% do 60%, co może sprzyjać wtórnemu zanieczyszczeniu.

Większą ostrożność zachowaj w Turcji.

Woda z kranu w Turcji nie ma jednakowego statusu w każdym budynku. Według części źródeł stambulskie wodociągi İSKİ deklarują zgodność wody opuszczającej 22 stacje uzdatniania z normą TS 266.

Jednocześnie zalecenia turystyczne CDC i polskiego MSZ wskazują na potrzebę wybierania wody butelkowanej. Powodem są między innymi stare instalacje oraz warunki higieniczne w zbiornikach dachowych budynków.

W praktyce jakość wody na wyjściu ze stacji uzdatniania nie musi odpowiadać jej jakości w konkretnym kranie. Dlatego w Turcji ostrożniejszym wyborem dla turysty jest fabrycznie zamknięta woda butelkowana.

Egipt i dalsze podróże: woda z kranu a biegunka podróżnych

Woda z kranu w Egipcie jest oficjalnie odradzana turystom przez amerykańską agencję CDC.

Zalecenia obejmują unikanie picia kranówki, płukania nią ust podczas mycia zębów oraz spożywania kostek lodu przygotowanych z niepewnej wody. Rekomendowane jest korzystanie z fabrycznie zamkniętej wody butelkowanej.

Zagrożeniem podczas podróży do regionów o niższym standardzie sanitarnym jest między innymi biegunka podróżnych.

Według CDC podczas typowego pobytu trwającego od jednego do dwóch tygodni problem ten dotyka od 30% do 70% podróżujących z krajów uprzemysłowionych do regionów o niższych standardach sanitarnych. W krajach rozwiniętych odsetek wynosi około 7%.

Za 80% do 90% przypadków odpowiadają patogeny bakteryjne. Wśród nich istotną rolę odgrywa enterotoksyczny szczep Escherichia coli, określany jako ETEC, odpowiedzialny za 30% do 50% bakteryjnych przypadków biegunki podróżnych.

Nieleczona biegunka bakteryjna trwa przeciętnie od 3 do 5 dni. Jednym z ważnych elementów postępowania jest nawadnianie. WHO rekomenduje doustne sole nawadniające ORS o osmolarności 245 mOsm/l, zawierające 75 mmol/l glukozy i 75 mmol/l sodu.

Przy podróżach poza Europę korzystaj z bazy CDC Travelers' Health, obejmującej ponad 200 państw i udostępniającej zalecenia dotyczące bezpieczeństwa żywności oraz wody.

Twardość wody w europejskich miastach: Berlin, Rzym, Barcelona i Londyn

Bezpieczna woda pitna nie musi być miękka. Dobrym przykładem jest Berlin, gdzie twardość kranówki wynosi od 14 do ponad 25 stopni niemieckich, oznaczanych symbolem °dH.

Twardość wody opisuje się również w stopniach francuskich (°f) lub w mg/l CaCO₃. Jeden stopień niemiecki odpowiada 17,848 mg/l CaCO₃ oraz około 1,785 stopnia francuskiego.

Poniższa tabela zestawia oficjalne dane dotyczące bezpieczeństwa wody oraz dostępne pomiary twardości.

Zakresy twardości pochodzą z danych lokalnych przedsiębiorstw wodociągowych z lat 2023 do 2024. Mogą różnić się zależnie od ujęcia i dzielnicy.

Przykładowo w Wiedniu woda z alpejskich akweduktów ma twardość od 6 do 11 °dH, lecz przy okresowym zasilaniu wodami gruntowymi w sześciu dzielnicach może osiągać 16 °dH.

W Barcelonie rozpiętość jest jeszcze większa. Woda z ujęcia rzeki Llobregat osiąga zwykle od 17 do 22 °dH, podczas gdy w całej aglomeracji odnotowano od 8,4 do 25,2 °dH.

Dla porównania możesz sprawdzić twardość wody w Twoim mieście. Przeczytaj również, czy woda z kranu jest zdrowa, aby lepiej rozróżniać parametry jakościowe i właściwości samej wody.

Woda w hotelach i samolotach: o czym pamiętać?

Nawet w kraju z dobrą jakością wody publicznej istotne znaczenie ma stan instalacji wewnętrznej.

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) zaleca, aby w hotelach temperatura ciepłej wody wynosiła od 50°C do 60°C, a zimnej pozostawała poniżej 20°C.

Ma to znaczenie w ograniczaniu rozwoju bakterii Legionella pneumophila, które szczególnie szybko namnażają się w zakresie temperatur od 20°C do 45°C.

ECDC przewiduje również przepłukiwanie kranów i pryszniców przez kilka minut w pokojach nieużywanych dłużej niż tydzień. Zalecenie stanowi część 15-punktowego planu ograniczania ryzyka legionellozy.

Osobną kwestią jest woda przewożona w zbiornikach samolotów pasażerskich.

Amerykańska agencja EPA wprowadziła w 2011 roku przepisy Aircraft Drinking Water Rule, wymagające między innymi dezynfekcji pokładowych zbiorników od jednego do czterech razy rocznie.

We wcześniejszych badaniach EPA bakterie grupy coliform wykryto w zbiornikach 12,6% przebadanych samolotów, a E. coli w 1,3%.

Dane te stanowiły podstawę wprowadzenia wymagań sanitarnych. Nie oznaczają, że identyczny odsetek skażeń dotyczy obecnie wszystkich samolotów.

Jak sprawdzić, czy można pić wodę z kranu za granicą?

Najbardziej miarodajną informację o jakości kranówki zapewniają aktualne wyniki badań dla konkretnej strefy zaopatrzenia.

Przed podróżą skorzystaj z oficjalnych narzędzi:

• Hiszpania: system SINAC pozwala wyszukiwać strefy zaopatrzenia i pobierać wyniki analiz laboratoryjnych.
• Francja: baza SISE-Eaux udostępnia wyniki badań dla blisko 35 tysięcy gmin.
• Portugalia: wyszukiwarka ERSAR umożliwia sprawdzenie wskaźnika Água Segura, twardości i pH po kodzie pocztowym.
• Podróże poza Europę: baza CDC Travelers' Health zawiera zalecenia dotyczące wody i żywności dla ponad 200 państw.

Dzięki takim narzędziom można rozróżnić ogólnokrajowe statystyki od warunków w konkretnym mieście. To szczególnie ważne w miejscach, w których według części źródeł występują lokalne ograniczenia jakości wody.

Jeżeli oficjalny komunikat wskazuje, że woda nie nadaje się do spożycia, należy stosować się do lokalnych zaleceń. W przypadku krajów objętych rekomendacją picia wody butelkowanej uwzględnij także wodę używaną do mycia zębów oraz przygotowywania lodu.