Podlewanie roślin wodą z kranu. Czy kranówka szkodzi?
Podlewanie roślin wodą z kranu jest bezpieczne dla wielu popularnych gatunków, ale twarda kranówka może z czasem zaszkodzić roślinom wrażliwym na wapń, sole mineralne i wysokie pH podłoża. Biały nalot na ziemi, żółknące liście czy brązowe końcówki mogą świadczyć o problemach z jakością wody. Najważniejsze jest jednak nie samo pochodzenie wody, lecz jej twardość, zasadowość, zawartość minerałów i temperatura.
Podlewanie roślin wodą z kranu. Kiedy twardość staje się problemem?
Twarda woda zawiera dużo rozpuszczonych jonów wapnia i magnezu. Oba pierwiastki są potrzebne roślinom, dlatego umiarkowana twardość nie musi być wadą. Problem pojawia się wtedy, gdy ich stężenie jest wysokie, a kranówka dostarcza również znacznych ilości wodorowęglanów.
Dla wody wykorzystywanej do nawadniania korzystny zakres twardości ogólnej wynosi 100 do 150 mg CaCO₃/L. Powyżej 150 mg/L rośnie ryzyko odkładania kamienia i zaburzeń fizjologicznych roślin.
W Polsce woda przeznaczona do spożycia może mieć twardość od 60 do 500 mg CaCO₃/L, czyli około 3,4 do 28 stopni niemieckich (°dH). Oznacza to, że woda spełniająca wymagania dla wody pitnej niekoniecznie będzie odpowiednia do podlewania delikatnych roślin.
Sprawdź więc twardość wody w Twoim mieście, szczególnie jeśli na doniczkach regularnie pojawia się kamień.
Twarda woda a rośliny. Dlaczego pH podłoża ma znaczenie?
Sama twardość nie wyjaśnia wszystkich problemów. Równie ważna jest zasadowość wody, czyli jej zdolność do neutralizowania kwasów, wynikająca przede wszystkim z obecności wodorowęglanów.
To dlatego pH wody do podlewania nie powinno być jedynym ocenianym parametrem. Woda o pH 8,0 może mieć niewielką zdolność buforową, natomiast woda o pH 7,2 może zawierać dużo wodorowęglanów i stopniowo podnosić odczyn ziemi.
Dla większości upraw pojemnikowych optymalna zasadowość wody wynosi 30 do 60 mg CaCO₃/L, a górna granica produkcyjna to 100 mg/L.
Regularne podlewanie podłoża torfowego lub kokosowego wodą o zasadowości przekraczającej 100 do 150 mg CaCO₃/L może działać podobnie do systematycznego wapnowania. W ciągu kilku miesięcy pH ziemi może wzrosnąć z 5,5 do 6,0 nawet do wartości przekraczających 7,0.
Konsekwencją bywa chloroza żelazowa. Kiedy pH podłoża przekracza 6,2 do 6,5, żelazo staje się trudniej dostępne dla korzeni. Młode liście zaczynają żółknąć, podczas gdy ich nerwy pozostają zielone.
Bardzo twarda woda może także zaburzać pobieranie potasu i magnezu. Nadmiar jednych minerałów utrudnia bowiem przyswajanie innych, mimo że nadal znajdują się w podłożu.
Jakie rośliny źle znoszą twardą kranówkę?
Nie wszystkie gatunki reagują na wodę wodociągową jednakowo. Rośliny kwasolubne są szczególnie wrażliwe na wzrost pH, natomiast niektórym gatunkom doniczkowym szkodzi przede wszystkim nagromadzenie rozpuszczonych soli.
Przy wyborze wody pomocny jest parametr TDS, określający całkowitą ilość rozpuszczonych substancji, wyrażaną w ppm.
| Roślina | Wrażliwość i wymagania dotyczące wody |
|---|---|
| Storczyki | Dla większości zalecane TDS poniżej 175 ppm. Powyżej 525 ppm woda może być toksyczna. |
| Storczyki Dracula, Phragmipedium, Dendrophylax | Szczególnie wrażliwe. Wymagają TDS poniżej 40 do 75 ppm. |
| Kalatee i marantowate | Wrażliwe na fluor i sole mineralne. Zalecane TDS poniżej 50 do 70 ppm. |
| Paprocie, m.in. adiantum i nefrolepis | Wrażliwe na zasolenie i wysokie pH. Zalecane EC podłoża nieprzekraczające 1,0 do 1,5 dS/m. |
| Muchołówki, rosiczki i kapturnice | Optymalne TDS poniżej 50 ppm, dopuszczalne poniżej 90 ppm. |
| Borówka wysoka | Wymaga pH podłoża 4,5 do 5,5 i wody o niskiej zawartości wodorowęglanów. |
| Azalie i różaneczniki | Preferują pH podłoża 4,5 do 5,5. Długotrwałe podlewanie twardą wodą sprzyja chlorozie. |
| Petunie i kalibrachoe | Wymagają pH podłoża 5,5 do 6,2. Wyższy odczyn utrudnia pobieranie żelaza. |
| Epipremnum, sansewieria, monstera | Popularne rośliny tolerujące typowe stężenia chloru obecne w kranówce. |
Szczególnej uwagi wymaga pytanie, jaką wodą podlewać storczyki. Ich korzenie są przystosowane do pobierania wody o niewielkiej mineralizacji. Dlatego dla wrażliwych gatunków botanicznych zwykła kranówka może być zdecydowanie zbyt bogata w sole.
W ogrodzie podobny problem dotyczy borówki. Badania wykazały, że nawadnianie wodą o zasadowości powyżej 100 mg CaCO₃/L może podnieść pH gleby o jedną jednostkę w ciągu dwóch sezonów i ograniczyć plonowanie o ponad 30%.
W przypadku azalii i różaneczników kranówka może stanowić rozwiązanie awaryjne podczas suszy, ale zalecany maksymalny okres takiego podlewania wynosi 4 do 8 tygodni.
Chlor a rośliny doniczkowe. Czy wodę trzeba odstawić?
Często powtarzane przekonanie, że chlorowana kranówka natychmiast zatruwa rośliny, jest mitem. Typowe stężenia chloru w wodzie wodociągowej nie stanowią zagrożenia dla większości popularnych gatunków uprawianych w ziemi.
W polskiej kranówce dopuszczalne stężenie wolnego chloru wynosi do 0,3 mg/L, natomiast chloramin do 0,5 mg/L. Tymczasem dla większości roślin problemy fitotoksyczne pojawiają się dopiero przy stężeniach przekraczających 5 do 10 mg/L.
Dlaczego zatem zaleca się odstawianie wody?
Wolny chlor jest lotny. W szerokim, otwartym naczyniu, w temperaturze około 20°C, jego stężenie może zmniejszyć się o ponad 90% w ciągu 24 do 48 godzin.
Inaczej zachowuje się chloramina, czyli związek chloru z amoniakiem. Jest znacznie stabilniejsza i nie ulatnia się podczas zwykłego odstawiania. Po 48 godzinach jej stężenie spada o mniej niż 5%.
Ta różnica ma znaczenie, jeśli interesuje nas chlor w wodzie z kranu i jego rzeczywisty wpływ na rośliny.
Odstana woda do podlewania ma jednak jeszcze jedną istotną zaletę: temperaturę. Zimna kranówka często ma 8 do 12°C. Po 12 do 24 godzinach w pomieszczeniu może osiągnąć 19 do 22°C.
Ma to znaczenie zwłaszcza dla roślin tropikalnych. Przy temperaturze podłoża poniżej 15°C pobieranie wody i składników odżywczych przez ich korzenie może spaść o ponad 50 do 70%.
Odstawienie wody nie usuwa natomiast wapnia, magnezu ani wodorowęglanów. Przekonanie, że kamień sam opadnie na dno naczynia, jest mitem. Rozpuszczone minerały pozostają w wodzie, a jej parowanie może nawet nieznacznie zwiększyć ich stężenie.
Biały nalot na ziemi w doniczce i brązowe końcówki liści
Biały nalot na ziemi w doniczce często jest skutkiem odkładania minerałów pochodzących z twardej wody i nawozów.
Twarda, jasna skorupa może składać się w 70 do 90% z węglanu wapnia i siarczanu wapnia, z dodatkiem innych soli.
Podobne wykwity pojawiają się na glinianych doniczkach. Porowata ceramika transportuje wodę ku powierzchni, gdzie ciecz odparowuje, pozostawiając mineralny osad.
Jak ograniczyć nagromadzenie soli?
- Usuń powierzchniową skorupę, nie zbierając więcej niż około 6 mm podłoża.
- Przepłucz ziemię ilością wody odpowiadającą dwukrotnej objętości doniczki.
- Wylej wodę zgromadzoną w podstawce. Profilaktycznie powtarzaj zabieg co 4 do 6 miesięcy.
Osad może występować również na liściach regularnie zraszanych twardą wodą. Mineralna warstwa utrudnia wymianę gazową i ogranicza dostęp światła wykorzystywanego podczas fotosyntezy.
Brązowe końcówki liści nie zawsze oznaczają jednak problem z wapniem.
Draceny i zielistki są wrażliwe na fluor rozpuszczony w wodzie. U dracen objawy mogą wystąpić przy stężeniu 1,0 do 4,0 mg/L, a u zielistek przy 1,5 do 3,0 mg/L.
Fluor kumuluje się w tkankach, powodując trwałe brązowienie i zasychanie końcówek. Takich uszkodzeń nie cofnie odstawienie wody, ponieważ fluorki nie odparowują.
Podobnie kalatee mogą reagować na nadmierną mineralizację zwijaniem liści i zasychaniem ich brzegów.
Jaka woda do podlewania będzie najlepsza?
Wybór wody powinien zależeć od wrażliwości rośliny, zawartości minerałów i rodzaju podłoża. Nie każda metoda przygotowania kranówki usuwa te same substancje.
| Rodzaj wody | Kiedy stosować i na co uważać? |
|---|---|
| Kranówka odstana | Dobra dla wielu popularnych roślin. Osiąga temperaturę pokojową i traci część wolnego chloru, ale zachowuje twardość. |
| Woda przegotowana | Gotowanie przez 5 do 10 minut może usunąć 60 do 80% twardości węglanowej. Po ostudzeniu trzeba zlać wodę znad osadu. |
| Deszczówka | Odpowiednia szczególnie dla gatunków wrażliwych na wapń i zasolenie. Ma niskie TDS i lekko kwaśny odczyn. |
| Woda filtrowana | Typowy filtr dzbankowy redukuje część twardości i wolny chlor, ale nie usuwa fluorków ani wszystkich soli. Filtr RO oczyszcza znacznie skuteczniej. |
| Woda zmiękczona jonowymiennie | Niewskazana, jeśli zmiękczacz zastępuje wapń i magnez sodem, który może uszkadzać podłoże i liście. |
Deszczówka do podlewania jest szczególnie wartościowa dla roślin kwasolubnych. Czysta woda deszczowa ma zazwyczaj pH 5,0 do 5,6 i TDS poniżej 15 do 20 ppm.
Liczy się jednak sposób jej pozyskiwania. Woda spływająca z dachów miedzianych lub cynkowych może zawierać metale szkodliwe dla roślin. Nie powinna być wykorzystywana w warzywnikach ani do podlewania wrażliwych gatunków.
Więcej praktycznych informacji o gromadzeniu wody opadowej znajdziesz w poradniku deszczówka w domu.
Alternatywą jest woda z odwróconej osmozy. Filtry RO usuwają 95 do 99% rozpuszczonych soli, obniżając TDS do około 0 do 15 ppm.
Tak silne oczyszczenie wymaga jednak uwzględnienia nawożenia. W podłożach torfowych, kokosowych i innych bezglebowych długotrwałe stosowanie wyłącznie wody pozbawionej minerałów, bez dostarczania wapnia i magnezu w nawozach, może prowadzić do niedoborów.